De bouwers van de Franse Forten | Naamdragers forten

 Fort Dirks Admiraal | Fort Du Falga | Fort Erfprins | Fort Harssens | Fort Kijkduin

Fort Kijkduin "Miljoenenfort"| Fort op de Laan | Fort Oostoever | Fort Westoever

Home/Accueil

●  Inleiding/Preface

●  Nieuws/Nouvelles

Nederlands/Néerlandais

●  De Stelling Den Helder

●  Kustartillerie/l'artillerie côtière

●  Forten/Forteresses

●  Batterijen/Batteries

●  Linies/retranchement

●  Bunkers/Abris

●  Monumenten/Monuments

Duits/Allemand

●  Bunker complexen

●  Bunkers/Abris

●  Radar

●  Mijnenvelden/Champs de mines

Overige plaatsen

●  Callantsoog

●  Den Oever

●  Petten

●  Schagen

●  Schoorl

●  Texel 

Diversen/Divers

●  Boeken/Livres

●  Links/Liens

●  Updates

●  Site 

 

 

 

Fort op de Laan

 

Een fort die niet gebouwd werd

 

© J. van Tongeren, laatste bijwerking 28 juni 2007

 

 

  

Koning Lodewijk (1799)

Al tijdens de regering van Koning Lodewijk. waren er ideëen om een fort op de Laan te bouwen. Generaal Kraijenhoff. schreef in zijn werk over 1799: "Lodewijk Napoleon was van begrip, dat: ..... Eindelijk dat de verdediging van de Texelsche reede een waterkasteel vereischen zou, aan te leggen op de weining onderduikende en onbewegelijke zandbank "de Laan" genaamd; om te gelijkertijd alle de toegangen tot de rede te weten: het Schulpengat., het Landsdiep. en het Spanjaardsgat. of Noorderdiep. over steven te kunnen bestrijken en alzoo voorzeker de aannadering van den vijand te kunnen beletten."

 

Generaal Nepveu (1850-1855) 

Later is er meerdere malen sprake geweest van een fort op de Hors (op de vaste wal van het eiland Texel). Ook Luitenant-Generaal Charles Nepveu, die in 1850-1855 de kustdefensie het eerst in samenhangend geheel behandelde, stelde het aanleggen van een werk op "de Hors" op de voorgrond.

 

Commité voor de kustverdediging (1864)

Het Comité voor de kustverdediging vroeg in 1864 voor de positie van Den Helder maar liefst vier torens in zee, te weten:

* een toren op de Laan;

* een toren op de Hors;

* een toren op de Harssens en

* een toren op de Zuidwal.

De torens die de commissie verlangde, zouden gewapend worden met 8 à 12 zware kanons, die twee aan twee in draaiende ijzeren koepels waren verenigd.

In een hierop betrekking hebbend artikel in de Militaire Spectator van 1865 worden de kosten van een fort op de Laan (met 12 zware vuurmonden) geschat op 1.590.000 gulden.

 

Eerste vestingwet (1870)

Bij de eerste vestingwet in 1870, door de minister Van Mulken ingediend, werd tot de bouw van een fort op de Zuidwal besloten. Volgens het wetsontwerp zou het fort op de Zuidwal worden: een krachtig gewapend, stormvrij aardewerk met reduit, en gedekt verblijf voor de bezetting. Geraamde kosten 1 miljoen gulden. Opvolgende ministers behielden eenzelfde denkwijze er op na.

 

Fort op de Laan (1874)

De huidige minister (1874) stelt een fort op de Laan voor.

In 1874 wordt er een ontwerp tot verbetering van de kustverbetering op de Helsdeur 1) gemaakt met:

* in zee een Fort op de Laan en

* een grote Dijkbatterij ten noorden van het fort Erfprins.,

* met ten westen ervan een verbeterde Batterij Kaaphoofd

* met ten oosten ervan een - Rechter flankerende batterij

 

Fort op de Laan 2)

 

Het ontwerp van het Fort op de Laan bestond uit:

1.    een kelderverdieping:

      a.      Munitiemagazijnen elk voor 2 kanons der benedenbatterij (....?...)

      a1.    Idem voor de bovenbatterij

      b.      Projectielenmagazijnen als onder a. voor de benedenbatterij (Het meest links gelegene voor 1 kanon).

      b1.    Idem voor de bovenbatterij

      c.      Projectielenmagazijnen voor de kanons in de uitbouwen

      d.      Munitiemagazijnen daarvoor

      e.      Idem voor de kanons 24 cm in de bovenverdieping der linker flank

      f.       Projectielenmagazijnen voor idem.

      g.      Munitiemagazijnen voor de kanons op de benedenverdieping der rechter flank

      h.      Projectielenmagazijn voor idem.

      i.       Munitiemagazijn voor de kanons in de benedenverdieping der links flank

      k.      Projectielenmagazijn voor idem.

      l.      Munitie- en projectielenmagazijnen voor de kanons in de keel

      m.    voor beide verdiepingen

      n.     Bergplaatsen voor gereedschappen ten behoeve der magazijnen

      o.     Reserve kruid- en projectielenmagazijnen

      p.     Verlichtingsgangen en lokalen

      q.     Gemeenschapsgangen

      r.      Privaten

      s.     Regenbak

      t.     Timmerwinkel en smederij met begplaatsen

      u.     Bergplaatsen onder de trappen

      v.     Soldaten keuken

      w.    Eetzaal en cantine voor onderofficieren

      x.     Onderofficiers keuken

      y.     Bakkerij met bergplaats

      z.     Distelleermachine voor zout water

      c1.   Soldaten catine en waschbaas

      d1.   Magazijnen voor levensmiddelen en brandstoffen

 

2.    een benedenverdieping:

      A.    Gepantserde lokalen voor 11 zware vuurmonden

      a.    Lokalen voor 110 man in kribben (oude bezetting)

      b.    Idem voor 16 onderofficieren

      c.    Kazematten voor kanons van 9 of 12 cm en logies voor 50 man

      d.    Bergplaatsen ten behoeve der batterijen

      e.    Lokalen voor 90 man

      f.     Lokalen voor 8 onderofficieren

      g.    Gemeenschapsgangen

      h.    Hospitaal

      i.     Apotheek

      k.    Officier van gezondheid

      l.     Privaat

      m.   Traplokalen

      n.    Bergplaatsen bij de trappen

      o.    Woon- en slaaplokalen voor kommandant en officieren

      p.    Telegraafbureau

      q.    Keuken, eetzaal en cantine voor officieren

      r.    Officierswacht

      s.    Onderofficierswacht

      t.    Soldatenwacht

      u.   Arrestantenlokalen

      v.   Gemeenschapsbruggen

      w.  Trap naar de binnenplaats

 3.    een bovenverdieping:

      a.   Gepantserde lokalen voor 11 zware vuurmonden

      b.   Kazematten voor 2 zware vuurmonden

      c.   Vertrek voor 10 man

      d.   Kazematten voor kanons van 12 of 16 cm gelegen logies voor "16 man

      e.   Traplokalen

      f.    Lokalen voor 4 onderofficieren

      g.   Lokalen voor 70 man

      h.   Gemeenschapsgangen

      i.    Gemeenschapsbruggen

 

Voor het kunstmatig aangelegde eiland was een haven gepland.

 

Dijkbatterij ten noorden van het fort Erfprins (1874) 3)

* met ten westen ervan een verbeterde Batterij Kaaphoofd.

* met ten oosten ervan een - Rechter flankerende batterij

 

Bron:

Laan of Zuidwal? Een woord naar aanleiding der voorgestelde werken in de Stelling Helder. Broese en comp. Breda 1874.

 

Voetnoten:

1)  Algemeen Rijksarchief Den Haag (ARA), Afdeling Kaarten & Tekeningen (AK&T), Oorlog Plans van Vestingen (OPV) nr. H 141.

2)  ARA, AK&T, OPV nr. H 141c.

3)  - ARA, AK&T, OPV nr. H 141a.

     - ARA, AK&T, OPV nr. H 141b.