Home/Accueil

●  Inleiding/Preface

●  Nieuws/Nouvelles

Nederlands/Néerlandais

●  De Stelling Den Helder

●  Kustartillerie

●  Forten/Forteresses

●  Batterijen/Batteries

●  Linies/retranchement

●  Bunkers/Abris

Duits/Allemand

●  Batterijen/Batteries

●  Bunkers/Abris

●  Radar

●  Mijnenvelden

Overige plaatsen

●  Callantsoog

●  Den Oever

●  Petten

●  Schagen

●  Schoorl

●  Terschelling

●  Texel

●  Vlieland

Diversen

●  Boeken/Livres

●  Links/Liens

●  Updates

●  Site

 

Bunkers Rijkswerf-terrein

 

© J. van Tongeren - laatste bijwerking 12 september 2009

 

 

Op het opengestelde terrein van de voormalige Rijkswerf Willemsoord van de Koninklijke Marine staan verschillende bunkers van historische waarde als karakteristiek voorbeeld van schuilkelders (schuilplaatsen)voor werfpersoneel. Ze zijn gebouwd vlak voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Het zijn in de regio de laatst gebouwde bunkers van waarschijnlijk Nederlandse origine en derhalve zeer uniek qua typologie. Verder hebben de bunkers een emotionele waarde voor de oud-wervianen, die er schuilden tijdens de vele luchtaanvallen op de werf.

 

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de Rijkswerf door de Duitsers aangemerkt als Widerstandsnest (W.N.) 107 M. Reichswerft, waarbij de M staat voor Marine. Dit onderdeel was belast met de bescherming van de werf. De Duitse commandant van de werf was K.Kapt.d.R. Georg Meinhardt. Tijdens de bezetting werden een aantal Luftschutz-bunkers gebouwd.

In 1946 werden door aannemer A. le Clerq uit Castricum 21 betonnen schuilkelder ontmanteld.

 

 

 

Het BRV heeft de Rijkswerf in twee gedeelten opgemeten, t.w.:

 

Complex DDD Complex EEE

Nr.

Baunummer

Omschrijving

Toestand 2008

 

Nr.

Baunummer

Omschrijving

Toestand 2008

1

 

Schuilplaats

pro memorie

 

1

 

Schuilplaats

pro memorie

2

 

Bergplaats

pro memorie

 

2

 

Bergplaats

pro memorie

3

 

Schuilplaats

pro memorie

 

3

 

Schuilplaats

pro memorie

4

 

Schuilplaats

pro memorie

 

4

 

Schuilplaats

pro memorie

5

 

Schuilplaats

pro memorie

 

5

 

Schuilplaats

pro memorie

6

 

Schuilplaats

pro memorie

 

6

 

Schuilplaats

pro memorie

7

 

Schuilplaats

pro memorie

 

7

 

Schuilplaats

pro memorie

8

 

Schuilplaats

pro memorie

 

8

 

Schuilplaats

pro memorie

9

 

Schuilplaats

pro memorie

 

9

 

Schuilplaats

pro memorie

10

 

Schuilplaats

pro memorie

 

10

 

Schuilplaats

pro memorie

11

 

Schuilplaats

pro memorie

       

 

12

 

Schuilplaats

pro memorie

       

 

 

Om een verantwoorde afweging tussen sloop en behoud te kunnen maken, hebben B&W van Den Helder in 1997 opdracht gegeven aan Kamphuis, bureau voor bouwhistorie te Delft, tot een bouwhistorische verkenning.

Desondanks zijn bij  de herinrichting van het huidige terrein wederom een aantal schuilplaatsen afgebroken en is er één aan de buitenkant beschilderd.

 

T-vormige bunker  met een driehoekige doorsnede. Het is opgebouwd

uit een kern van stalen platen, een zandlaag en een betonnen dekking. Helaas afgebroken.

 

Schuilkelder met een centrale verwarming en kolenbunker.

 

Schuilkelder bij administratiegebouw oktober 1940.

Interieur van bovenstaande bunker

Scherfvrije en gasdichte schuilplaats oktober 1940.

 

Schuilkelder achter de bioscoop Utopolis, welke in augustus

voor Sail 2008 werd beschilderd door kunsternaar Rob Muller

10 augustus 2008

Bronnen:

  • Eigen archief

  • A. Abbenes: Opstellen betreffende de Rijkswerf Willemsoord. Willemsoord (Den Helder) 1960, p. 99-100.

  • Kamphuis, bureau voor bouwhistorie; Bureau voor bouwhistorisch onderzoek, J.A. van der Hoeve: Oude Rijkswerf bunkers. Den Helder, 1998.