Home/Accueil

●  Inleiding/Preface

●  Nieuws/Nouvelles

Nederlands/Néerlandais

●  De Stelling Den Helder

●  Kustartillerie/l'artillerie côtière

●  Forten/Forteresses

●  Batterijen/Batteries

●  Linies/retranchement

●  Bunkers/Abris

●  Monumenten/Monuments

Duits/Allemand

●  Bunker complexen

●  Bunkers/Abris

●  Radar

●  Mijnenvelden/Champs de mines

Overige plaatsen

●  Callantsoog

●  Den Oever

●  Petten

●  Schagen

●  Schoorl

●  Texel 

Diversen/Divers

●  Boeken/Livres

●  Links/Liens

●  Updates

●  Site  

 

 Knickebein

 

© J. van Tongeren - Laatste bijwerking 30 augustus 2009

 

 

 

De Duitse firma Telefunken ontwikkelde in 1939/1940 een radio-navigatie-zender van het type "Knickebein" om Duitse Henkel bommenwerpers 's (HE111's) nachts naar hun doel te leiden.

In de herfst van 1939 waren in Duitsland drie stations operationeel: Kleve, Stollberg (Schleswig-Holstein), Lörrach (Baden). Het systeem had een bereik van ca. 500 km.

 

Het systeem werkte als volgt: de Duitsers zonden vanuit verschillende posities 2 stralen (radiogolven) naar het doel. De bommenwerpers volgden de ene straal naar het doel (en hoorden dan een bepaalde toon via de koptelefoon). Bij het snijpunt van de twee stralen hoorde men een andere toon, en wist men boven het bereikte doel vloog.

Hiervoor moesten de vliegtuigen worden uitgerust met een ontvanger (FuG 22 codenaam "Anna"", frequentie 66-77 MHz).

  Henkel 111

 

 

De Kleine Anlage Knickebein te Den Helder (Codenaam K3) bevond zich op een hoge duintop ten noordwesten van Julianadorp (Baupunkt 45a, Widerstandsnest: 134 L.). De bezetting rond augustus 1942: LN. Stelle De Kooi.

Bewapening 26 mei.1943: 2 x 2 cm Flak, 1 x le.Gr.W., 1 x s.M.G., 6 x le.M.G., sterkte  1/5/28

 

Rondom de radarinstallatie waren een aantal bunkers gebouwd, waar onder:

3931/V.f. Woonbunker

3932/V.f.

Voor meer gegevens over het complex:

klik hier !

 

Op 1 mei 1941 werd door 139 Squadron een laagvliegaanval op De Kooy uitgevoerd door tien Blenheims. Hierbij werd o.a. de Knickebein-installatie met mitrailleurs beschoten.

 

 

Blenheim 

 

Pijl rechts: Het machinegebouw (gesloopt september 2006).

Pijl linksboven: De ijzeren ring van de Knickebein radar.

Pijl linksonder: Bunker op het hoge duin (thans uitkijkpunt).

 

Volgens de Kampfanweisung Verteidigungs Bereich Den Helder van het Grenadier Regiment 860, bestond de bezetting op 23.2.1944 uit: 8.(Funknav.ortfest) Flugsich.Rgt.West. (Flugsicherungs-Regiment West).

De commandant was Ofw. Klein 1 Fl.Ing. Zijn Stellvertreter was Fw. Köppen. De sterkte bedroeg 1 officier, 7 onderofficieren en 14 manschappen.

De bewapening bestond uit: 28 Karab.98 k, 6 M.G.15, 3 MP 38/40, 2 Pist.08, 1 le.Gr.W.36, 2 2cm Flak 30

 

De ijzeren rails waarop de installatie kon ronddraaien

 

 

Het aggregaatgebouw (S7) van de Knickebein was jaren geleden in gebruik bij het Hoogheemraadschap.

Begin september 2006 werd het gebouw, met zijn 50 cm dikke betonnen muren en dak, gesloopt door de firma Ooms.

Als camouflage waren de betonnen muren met een stenen muur ommetseld.

 

 

Voor zover bekend zijn er in Europa 13 Knickebein-stellungen aangelegd, o.a.

  • Kleine Anlage (FuS An 721), doorsnee antennescherm 31,3 meter

  • Große Anlage (FuS An 722), doorsnee antennescherm 90 meter

 

 

Tarnname

Omschrijving - bronnen

K1

Noorwegen, 4352 Klepp

(Haugabakkane iets buiten, ten zuiden van Stavanger)

 

Kleine anlage. Bouw gestart in juni 1940                       

K2

Duitsland, Bredstedt = Stollberg

(Sleeswijk Holstein)

Jonosphäre
 

Große Anlage

http://www.atlantikwall.info/radar/germany/rd_.htm

K3

Nederland, Julianadorp, ten zuiden van Den Helder

 

Kleine Anlage

K4

Duitsland, Kleve (Klever Berg 99 m)

- Materborn, ten noorden van Essen

 

Große Anlage, operationeel vanaf 1939

http://www.atlantikwall.info/radar/germany/rd_.htm

K5

Nederland, Bergen op Zoom

 

Kleine Anlage

Resteert alleen het bedieningsgebouw.
 

http://www.forten-brabant.nl

Gemeente Roozendaal, Collectie J.C. van Wezel, 1940-1984, 31. Correspondentie met Ing. A.C. de Bruin te Dordrecht betreffende een 'Knickebein' station te Bergen op Zoom, maart 1984. 1 omslag

K6

Frankrijk, Landaque/Mont Violette - Violette/Mont Violette (Pas-de-Calais)

 

Kleine Anlage

K7

Frankrijk, 76630 Greny, ten noord-oosten van Dieppe

(Haute-Normandie)

 

Kleine anlage

K8

Frankrijk, Mont Pinçon (365 m), 14770 Le Plessis Grimoult

(Calvados/Normandie)

 

Kleine Anlage, gebouwd op eenzelfde type bunker als K10. Zie ook

http://site.voila.fr/bunkers/mont_pincon.htm

http://users.skynet.be/bs903065/knickebein.htm

K9

Frankrijk, 50440 Beaumont-Hague, westelijk van Cherbourg (Manche/Normandie)

 

Kleine Anlage

K10

Frankrijk, 50270 Sortosville-en-Beaumont (145 m), zuid-westen van Cherbourg (Manche/Normandie)

 

Kleine Anlage, gebouwd op eenzelfde type bunker als K8. Zie ook:

http://site.voila.fr/bunkers/sortosvilk10.htm

K11

Frankrijk: op een heuvel van Saint-Fiacre, 29620 Lanmeur (Finistère/Bretagne)

 

Kleine Anlage. Ontmanteld in 1944 voor de aanleg van een See-Elefant

http://www4.culture.fr/patrimoines/patrimoine

_architectural_et_mobilier/sribzh/main.xsp?execute=show_document&id=MERIMEEIA29000697

 

K12

Duitsland: Maulburg ca. 8 km ten oosten van Lörrach (462 m)

- Freiburg (Schwarzwald)

 

Große Anlage

http://www.atlantikwall.info/radar/germany/rd_.htm

K13

Italië, 96017 Noto, op het eiland Sicilië

 

Kleine Anlage, niet gereedgekomen tijdens de bouw